.
hed

بخش هایی از نظریه ویگوتسکی در روانشناسی رشد


گفتار

مهم‌ترین ابزار روان‌شناختی گفتار است. گفتار، تفکر و توجه ما را از حوزه ادراک بی‌واسطه(یعنی تأثیرپذیری مداوم از محرک‌های محیطی) آزاد می‌سازد. این آزادی، ما را از دیگر جانداران متمایز می‌سازد. ویگوتسکی در مطالعات خود متوجه شد که در 3 یا 4 سالگی کودکان شروع به استفاده از نوعی گفتگو با خودشان می‌کنند که مانند گفتگو با افراد دیگر است. در ابتدا این گفتگو با صدای بلند است، اما بعد از مدتی، در 6 یا 7 سالگی، کودکان گفتگو با خود را به صورت درونی و بدون صوت شروع می‌کنند. ویگوتسکی معتقد بود که توانایی ما برای گفتگو با خودمان، یعنی فکر کردن با کلمات، سهم بسیار عمده‌ای در تفکر ما دارد.

روانشناسی رشد، دانلود روانشناسی رشد لورا برک، دانلود لورا برک، دانلود نظریه های روانشناسی ویلیام کرین، دانلود کتاب روانشناسی رشد ویلیام کرین، ویگوتسکی، لو ویگوتسکی، گروه آموزشی کیهان، بهترین موسسه کنکور روانشناسی

لوریا معتقد بود که کودکان به کارکرد تحریکی گفتار پاسخ می‌دهند نه به محتوای معنایی آن. بنابراین عبارت "فشار نده" صرفاً به دلیل اینکه یک علامت است، صرف نظر از معناش عمل کودک را تحریک می‌کند. لوریا متوجه شد که توانایی نظم‌دهی رفتار خود، در ناحیه پیشانی به ویژه در نیمکره چپ قرار دارد. همچنین مطالعات نشان می‌دهند که آسیب به لب پیشانی، کارکرد خود‌نظم‌دهی گفتار را مختل می‌سازد.

گفتار خصوصی (درونی)

کودکان پیش‌دبستانی هنگامی‌که فعالیت‌های خود را انجام می‌دهند، با صدای بلند با خود حرف می‌زنند. پیاژه این اظهارات را گفتار خود‌محور نامید که عقیده او را درباره اینکه کودکان نمی‌توانند دیدگاه‌های دیگران را درک کنند، منعکس می‌کند. اما از نظر ویگوتسکی کودکان برای هدایت کردن خود با خویشتن حرف می‌زنند، هنگامی‌که کودکان بزرگتر می‌شوند و تکالیف برای آن‌ها آسان‌تر می‌شوند، گفتار معطوف به خود آن‌ها درونی و بی‌صدا می‌شوند که به آن گفتار درونی می‌گویند؛ گفتگویی کلامی‌که هنگام فکر کردن و عمل کردن در موقعیت‌های روزمره با خود انجام می‌دهیم. اخیراً تمام تحقیقات دیدگاه ویگوتسکی را تأیید کرده‌اند، در نتیجه اکنون گفتار معطوف به خود کودکان به جای گفتار خودمحورانه، گفتار خصوصی نامیده می‌شود.

چگونگی شکل‌گیری گفتار خصوصی در نظریه ویگوتسکی: فردی که به کودک آموزش می‌دهد، سطح آموزش‌ را در سطح مجاور رشد کودک، در سطحی که دشواری آن قابل کنترل است نگه می‌دارد. او برای انجام دادن این کار به داربست زدن (پشتیبانی) می‌پردازد؛ تنظیم کردن کمک در طول جلسه آموزش برای متناسب شدن با سطح فعلی عملکرد کودک. بعداً کودکان زبان این گفتگو را جذب می‌کنند، آن را بخشی از گفتار خصوصی خود کرده و از این گفتار برای سازمان دادن تلاش‌های مستقل خود استفاده می‌کنند.

تفکر انسان برعکس حیوانات می‌تواند به حیطه‌ای بسیار فراتر از حوزه ادراکی بی‌واسطه وارد شود و این قابلیت را به مدد گفتار به دست می‌آورد. گفتار خود، به صورت بی‌صدا در می‌آید. یعنی به صورت گفتار درونی و مکالمه‌ای خاموش که فرد با خودش دارد، در می‌آید. این فرآیند کلی یکی از روش‌های درونی‌سازی تعاملات اجتماعی است.

ویگوتسکی معتقد بود که این نمونه کلی رشد و پیشرفت، مشخص کننده رشد تمامی فرایندهای عالی‌تر ذهن و یک قانون عمومی است؛ هر کارکردی در رشد فرهنگی کودک، در دو مرحله وجود دارد و در دو سطح ظاهر می‌شود. ابتدا در سطح اجتماعی و سپس در سطح روانشناختی، این قانون از دیدگاه ویگوتسکی و همکارانش پایه روان‌شناسی مارکسیستی بود. یک مارکسیست ریشه‌های تفکر را در درون خود کودک که به طور خود‌به‌خود از ذهن کودک ناشی می‌شود، جستجو نمی‌کند، بلکه به آن، وجودی اجتماعی و بیرونی می‌دهد. ویگوتسکی می‌گوید کودک اشکال اجتماعی رفتار را می‌آموزد و آن‌ها را برای خود به کار می‌برد.

ویگوتسکی با این موضوع که در کودکی گفتار خودمحورانه بسیار شایع است موافق بود اما درباره زمینه‌های نظری آن با پیاژه اختلاف نظر داشت. از دیدگاه پیاژه گفتار خود‌محورانه اساساً  بی‌فایده است. این گفتار تنها نشان دهنده وجود نقص در تفکر کودک است. اما ویگوتسکی بر خلاف او کارکرد مثبتی را برای گفتار خودمحورانه قائل بود، یعنی معتقد بود گفتار خودمحورانه به کودک کمک می‌کند تا مسائل خویش را حل کند. ویگوتسکی همچنین در مورد سرنوشت نهایی گفتار خودمحورانه با پیاژه مخالف بود؛ پیاژه عنوان می‌کرد که کودکان در نهایت بر خود‌محوری خویش فائق می‌آیند و گفتار خود‌محورانه به سادگی کاهش می‌یابد، اما ویگوتسکی اظهار داشت که گفتار خودمحورانه کاملاً محو نمی‌شود بلکه به صورت نهایی و گفتار درونی در می‌آید. به نظر می‌رسد گفتار درونی در مقایسه با گفتار اجتماعی خلاصه‌تر است و بخش‌هایی از جمله حذف می‌شوند. دیگر ویژگی‌های گفتار درونی چیرگی حسی بر معنا است.

اختلاف نظر ویگوتسکی و پیاژه در گفتار خصوصی: ویگوتسکی چنین استلال می‌کرد که اگر گفتار خودمحورانه کارکردی در زمینه حل مسئله داشته باشد باید هنگامی که تکالیف مشکل‌تر می‌شود افزایش یابد. پیاژه کارکرد مثبتی برای گفتار خود محورانه نمی‌دید و نظریه او چنین چیزی را پیش‌بینی نمی‌کرد. در آزمایش ویگوتسکی، در تکالیف مشکل‌تر، نسبت گفتار خود‌محورانه تقریباً دو برابر شد. این مطالعه نشان داد که گفتار خود محورانه در کودکان خردسال کارکرد حل مسئله دارد.


 

ات جدیدی را به‌وجود می‌آورند.

راهبردهای حافظه

یادآوری بهتر در اوایل کودکی، ارتباط نیرومندی با رشد زبان دارد که بازنمایی‌های ذهنی با‌دوام، تجربیات گذشته را به مقدار زیاد بهبود می‌بخشند. کودکان پیش‌دبستانی هنوز در استفاده از راهبردهای حافظه ماهر نشده‌اند. راهبردهای حافظه فعالیت ذهنی عمدی هستند که احتمال یادآوری ما را افزایش می‌دهند.

فراشناخت: ویگوتسکی شاید اولین نظریه‌پردازی باشد که به اهمیت فراشناخت، یعنی آگاهی شخص از تفکر خودش پی برد. البته او این اصطلاح را به کار نبرد اما کار او در زمینه روش‌های کمک حافظه و مفاهیم علمی نشان دهنده روش‌هایی است که کودکان نسبت به تفکر و عقاید خویش خودآگاهی می‌یابند.

 








 

 


گروه آموزشی کیهان 
رتبه یک کارشناسی ارشد و دکتری
فقط رشته های روانشناسی و مشاوره


 

نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
.