.
hed

آلبرت بندورا، از کارگری در بزرگراه تا استادی دانشگاه  

آلبرت بندورا در ۴ دسامبر ۱۹۲۵ در منطقهٔ زیبا و کوهستانی آلبرتا، کانادا به دنیا آمد. مثل بسیاری از کودکانی که در روستاهای کوچک به دنیا می‌آیند، بندورا، از ابتدائی تا دبیرستان به یک مدرسه رفت. بعد از دیپلم و در تابستان، بندورا در عملیات ساخت بزرگ‌راه آلاسکا به عنوان کارگر مشغول به کار شد.  در این زمان، بندورا با کارگران زیادی دوست شد که انواع و اقسام مشکلاتِ روانی را داشتند و داستان زندگی شان پر ماجرا بود. از جمله این افراد کسانی بودند که از زندان آزادی مشروط گرفته‌بودند اما به زندان برنگشتند، بدهکارانی بودند که از  دست طلب‌کارانشان گریخته بودند، یا مردان مطلقه‌ای بودند که برای فرار از پرداخت نفقه فرار کرده‌بودند. مشاهدات وی، و تاملاتی که با این افراد داشت، باعث‌شد به روان‌شناسی بالینی علاقه‌مند شود.
بعد از دیپلم، بندورا به دانشگاه بریتیش کلمبیا رفت. علاوه بر روان‌شناسی بالینی، بندورا به نظریه‌های یادگیری نیز بسیار علاقه‌مند شد. به هنگام انتخاب دانشگاه برای فوق‌لیسانس، بندورا از علاقه خود به روان‌شناسی بالینی پیروی کرد و به دانشگاه آیووا رفت که در آن زمان یکی از مراکز اصلی برای مطالعه دربارهٔ نظریه‌های یادگیری‌ بود. بندورا در ۱۹۵۱ فوق‌لیسانس و در ۱۹۵۲ دکترای روان‌شناسی بالینی را از دانشگاه آیووا دریافت کرد. علاوه بر شاگردی نزد استاد بزرگی مثل اسپنس، درس خواندن در دانشگاه آیووا یک تأثیر مهم دیگر در زندگی بندورا داشت. او در آنجا با همسر آینده خود، ویرجینیا وارنز، آشنا شد.

بندورا بعد از دانشگاه آیووا به یک دوره کارآموزی یک ساله پرداخت. و پس از پایان دوره کارآموزی ، به دانشگاه استنفورد رفت و به عنوان استاد در آن‌جا مشغول به کار شد. او در تمام طول کاری آکادمیک خود، بجز فقط یک سال، در همان‌جا ماند.

بندورا بیشتر به خاطر نظریه یادگیری اجتماعی یا Social Learning Theory شناخته می‌شود؛ اما نقش و سهم وی در توسعه دانش روانشناسی، بسیار فراتر از این‌ است.
بندورا معتقد بود که یادگیری افراد از طریق تقویت (پاداش و تنبیه) نیست بلکه از طریق مشاهده ی دیگران است. و یا به عبارت دیگر یادگیری افراد از نوع یادگیری مشاهده ای است. و این عقیده ی او در مقابل باور رفتارگرایانی مانند اسکینر است که یادگیری را ناشی از تقویت می دانند. اسکینر یادگیري را اغلب به عنوان فرآیند تدریجی در نظر میگرفت، به گونه اي که موجود زنده باید عمل کند تا یاد بگیرد. اما بندورا معتقد بود افراد در موقعیتهاي اجتماعی، اغلب تنها از طریق مشاهده رفتار دیگران سریعتر یاد میگیرند. به نظر می رسد که آنها رفتار جدیدي را تا حد زیادي تنها از طریق مشاهده و یکباره به دست می آورند. در این مورد بندورا از اصطلاح یادگیري بدون کوشش استفاده میکند. یعنی رفتار تازه را یکبار و تماماً از طریق مشاهده کسب میکند.


 


آزمایش عروسک بادی "بوبو"
یکی از مشهورترین پژوهشهای «آلبرت بندورا» مربوط به آزمایشی با یک عروسک باد شده  به نام «بوبو» است که این آزمایش به آزمایش «عروسک بادکرده بوبو» (به انگلیسی: Bobo doll experiment) مشهور است که بندورا به وسیلهٔ آن، توانست نشان دهد که چگونه مشاهدهٔ رفتار پرخاشگری می‌تواند بر یادگیری خشونت کودکان تأثیر داشته باشد. او ۷۲ کودک ۳ تا ۶ ساله را انتخاب کرد که ۳۶ نفر از آن‌ها پسر و مابقی دختر بودند و آن‌ها را در سه گروه ۲۴ تایی تقسیم کرد .
گروه اول: کودکانی بودند که رفتار خشونت‌آمیز یک الگوی بزرگسال را به مدت ده دقیقه نسبت به بوبو تماشا می‌کردند که به‌صورت پرخاشگری فیزیکی، حمله‌کردن و ضربه‌زدن به عروسک بادی بود.
گروه دوم:  کودکانی بودند که آن‌ها هم رفتار الگوی بزرگسال را تماشا می‌کردند اما این رفتار یک رفتار خشونت‌آمیز نبود و به‌صورت بازی با سایر اسباب بازی‌هایی بود که در اتاق آزمایشی توسط آزمایشگر فراهم شده بود.
گروه سوم : گروهی بودند که هیچ نوع الگوی بزرگسالی را تماشا نمی‌کردند و به‌تنهایی در اتاق آزمایش بازی می‌کردند.

سپس هر سه گروه از  کودکان در موقعیت عصبانی شدن قرار گرفتند؛ بدین شکل که به آنها وسایل بازی دادند اما وسط بازی بچه ها، مانع شان شدند.

کودکان سه گروه که همسان بودند، سه نوع واکنش نشان دادند:
گروه اول: دست به خشونت زدند و با کتک زدن و فریاد کشیدن بر سر عروسک بوبو عصبانیت خود را سر آن خالی کردند.
 گروه دوم: کمترین خشونت را نشان دادند.
 گروه سوم: که فرد بزرگسالی را نه در حالت عادی و نه در حالت خشونت ندیده بودند، کمتر از گروه اول و کمی بیشتر از گروه دوم عروسک را کتک زدند.


نتیجه ی این  آزمایش درستی و صحت حرف بندورا را نشان می دهد که افراد صرفا با مشاهده رفتار دیگران،الگوهای رفتاری خاصی را یاد می گیرند.


تهیه و تنظیم متن: هلیا زرشناس


 

گروه آموزشی کیهان
رتبه یک ارشد و دکتری روانشناسی و مشاوره
دانشجویان دانشگاه شهیدبهشتی و تهران

 


مطالب  مرتبط :

 

نظرات بينندگان
غیر قابل انتشار : 0
در انتظار بررسی: 0
انتشار یافته : 1
ناشناس
|
1399/02/08 - 01:11
0
0
عالی بود. ممنون
نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
.