.
hed

 

آشنایی مختصر با بی اشتهایی و پر اشتهایی عصبی

 

الف)بی اشتهایی عصبی
مشخصه بی اشتهایی عصبی وجود 3 ملاک اساسی است:
1.گرسنگی کشیدن عمدی به میزان قابل توجه
2. تمایل بی وقفه برای لاغری و ترس مرضی از چاقی
3.وجود علایم و نشنانه های ناشی از گرسنگی کشیدن و روزه داری(علایم فیزیولوژیک) 
بی اشتهایی عصبی اغلب با آشفتگی تن انگاره (تصویر بدنی) ، به این معنا که فرد علی رغم لاغری آشکار تصور می کند به شکل ناراحت کننده ای چاق است، همراه می باشد. 
در این اختلال بیمار علائم طبی چشمگیر مرتبط با گرسنگی را دارد و اغلب دچار عملکرد غیرطبیعی هورمون‌های تناسلی، افت فشارخون و کاهش شدید ذخایر چربی بدن است. در آنها مشکلات جسمانی مانند قطع قاعدگی، کاهش حرارت بدن و فشارخون، کاهش اشباع مواد معدنی، و کندی ضربان قلب نیز مشاهده میشود.  
همچنین در این افراد مشکلات شخصیتی و خلقی نیز دیده میشود. این بیماران به افسردگی گرایش دارند و سطح حرمت خود در آنها پایین است. نشانههای اضطراب، نامصصم بودن مفرط و ضعف تمرکز نیز دیده میشود. همچنین در برخی از آنها اختلالهای خواب و وسواسدیده میشود. لازم به ذکر است که بی‌اشتهایی عصبی در زنان شایع‌تر از مردان است و معمولاً در نوجوانی شروع می‌شود.  

بی اشتهایی عصبی دو نوع دارد:

نوع محدودکننده: در این نوع فرعی،  کاهش وزن عمدتا از طریق رژیم گرفتن، روزه گرفتن، و یا ورزش بیش از اندازه به انجام می‌رسد.  
نوع پرخوری/ پاکسازی: فرد برای کاهش وزن به رفتارهای پاکسازی مانند: استفراغ عمدی یا سوء‌مصرف ملین‌ها، مدرّات، یا تنقیه‌ها روی می آورد. چراکه این بیماران قادر به کنترل مداوم محدودیت داوطلبانه مصرف غذا نبوده و دوره‌های پرخوری دارند. پرخوری معمولاً مخفیانه و در شب انجام می‌شوند و معمولاً بیماران بعد از پرخوری استفراغ ‌عمدی ایجاد می‌کنند. (نکته: بعد از استفراغ حالت خوشی به آنها دست می‌دهد.) البته برخی از مبتلایان ممکن است پرخوری نداشته باشند ولی اقدام به پاکسازی کنند. 

تقریباً نیمی از مبتلایان به بی‌اشتهای عصبی در نهایت به علائم پراشتهایی دچار می‌شوند و معمولاً این حالت در اولین سال پس از شروع بی‌اشتهایی عصبی رخ می‌دهد.

                                                                                                                    

                                                                                                                                                                                                                               


ب)پراشتهایی عصبی
اختلال پراشتهایی به عکس بیاشتهایی عصبی، مفهوم بالینی جدیدتری است. ضوابط تشخیصی مبتلایان به پراشتهایی بسیار شبیه به ضوابط مبتلایان به بیاشتهایی عصبی است با این تفاوت که این بیماران وزن بهنجار خود را حفظ می کند. اختلال پراشتهایی براساس برانگیختکی ناگهانی، مقاومت ناپذیر و مهارنشدنی نسبت به خوردن مشخص میشود مدت زمان آن محدود است و از چند دقیقه تا حدود یکساعت طول میکشد. مقدار غذایی که بیمار در خلال این مدت مصرف میکند آشکارا بیش از مقداری است که بسیاری دیگر از افراد در همین مدت و شرایط توانایی خوردن آن را دارند. بیمار معمولاً توانایی مهار این بحران را ندارد و نمیتواند خوردن را متوقف کند و تا آنجا که ممکن است به پنهان کردن رفتارخود بپردازد. معمولاً به انتخاب غذاهای شیرین، نرم و با کالری زیاد مانند بستنی و شیرینی گرایش دارد. 
وزن افراد مبتلا به پرخوری به رغم نوسانهای قابل ملاحظه در طیف بهنجار باقی میماند. 
پراشتهایی عصبی از بسیاری جهات نمایانگر شکست تلاش‌های بیمار در دستیابی به وضعیت بی‌اشتهایی عصبی است. هدف بیماران در هر دو اختلال لاغری مفرط است. اما در پراشتهایی عصبی بیمار در مقایسه با بیماران مبتلا به نوع محدودکننده بی‌اشتهایی عصبی کمتر می‌توانند حالت نیمه گرسنگی یا گرسنگی شدید را به طور پیوسته حفظ کنند و در مواردی به پرخوری دست می‌زنند. پرخوری‌های ناخواسته منجر به اقدامات ثانویه‌ای برای اجتناب از افزایش وزن مورد هراس بیمار می‌شود که برای این منظور رفتارهای جبرانی مختلفی از جمله پاکسازی یا ورزش‌های مفرط انجام می‌شود.
پراشتهایی عصبی شایع‌تر از بی‌اشتهایی عصبی است. همچون بی‌اشتهایی عصبی، پراشتهایی عصبی نیز در زنان بسیار شایع‌تر از مردان است، ولی سن شروع آن در دوره نوجوانی دیرتر از سن شروع بی‌اشتهایی عصبی است. 


 اختلال پراشتهایی و بیاشتهایی عصبی چه تفاوتهای دارند؟
افراد مبتلا به پراشتهایی با احتمال بسیار بیشتری مرضی بودن رفتار خود را می پذیرند و تمایل آنها به جلب رضایت دیگران بیشتر است. مبتلایان به بی اشتهایی عصبی نسبت به مسائل جنسی یا داشتن جاذبه ی جنسی بی تفاوتند، درحالیکه افراد مبتلا به پراشتهایی از سویی نسبت به این مسائل بسیار حساساند و از سوی دیگر زندگی اجتماعی خود را رضایتبخش نمی دانند و بر این باورند که فاقد مهارتهای اجتماعی متناسب هستند.  
پیامدهای جسمانی پراشتهایی با بی اشتهایی جسمی متفاوتند. فقط در 50 % زنان مبتلا به پراشتهایی قطع یا بینظمی ماهانه دیده میشود درحالیکه این اختلال تقریبا در 100 % مبتلایان به بی اشتهایی عصبی بروز می کند. افزون بر این استفراغ مکرر بسیاری از مبتلایان به پراشتهایی مشکلات وخیم دندانی، لثه ها، مینای دندان، و حتی افتادن دندان را در پی دارد.  
افراد مبتلا به بیاشتهای عصبی برداشت های بسیار تحریف شده ای از بدنشان دارند. این افراد حتی زمانی که نزدیک به حالت گرسنگی مزمن هستند خود را چاق تصور می کنند. در مقابل فردی که به پراشتهایی عصبی مبتلاست برداشت های دقیقی از بدنش دارد، با این حال باز هم درباره افزایش وزن نگران است. وزن افراد مبتلا به بی اشتهایی عصبی بسیار پایین تر از معیار قد و هیکل است، درحالیکه خیلی از افراد مبتلا به پراشتهایی عصبی وزنی متوسط یا بالای متوسط دارند.


تهیه و تنظیم متن: هلیا زرشناس



 

گروه آموزشی کیهان
رتبه یک ارشد و دکتری روانشناسی و مشاوره
دانشجویان دانشگاه شهیدبهشتی و تهران


 

لینک های مرتبط


 

نظرات كاربران :
نام :
ايميل :
متن نظر : * 
 
متن بالا را وارد نماييد* 
 
.