رشته های مجاز برای ارشد روانشناسی

با توجه به تخصص های مختلف که در روانشناسی وجود دارد و بهبود بازار کار , علاقه و گرایش به این حیطه افزایش یافته و نیاز به حضور این رشته در زندگی بسیار محسوس شده است حتی موجب شده بعضی از دانشجویان از رشته های دیگر نیز به فکر تغییر رشته و ادامه تحصیل در این رشته بیفتند. در مقطع کارشناسی ارشد،لازم است بدانید که در گرایش های روانشناسی عمومی، روانشناسی بالینی روانشناسی بالینی کودک و نوجوانو روانشناسی شخصیت، بازار کار یکسان است و فارغ التحصیلان می توانند در مراکز دولتی مثل بهزیستی، شهرداری ، آموزش و پرورش، یا در کلینیک های درمان اعتیاد ; کلینیک های درمانی و مشاوره ای و همکاری با روانپزشکان در زمینه های تشخیصی و درمانی فعالیت کنند و یا با دریافت;مجوز از سازمان نظام روانشناسی برای تاسیس کلینیک مشاوره اقدام نمایند.
یکی از نکاتی که در مورد تغییر رشته به کارشناسی ارشد روانشناسی، باید بدانیم این است که فارغ التحصیلان کارشناسی تمامی رشته ها می توانند در کنکور ارشد روانشناسی وزارت علوم شرکت کنند اما در کنکور ارشد روانشناسی وزارت بهداشت، فقط فارغ التحصیلان روانشناسی مجاز به شرکت می باشند.

بسیاری از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد روانشناسی، مایل به شرکت در کنکور دکتری تخصصی نیز می‌باشند. قبولی در کنکور دکتری روانشناسی شامل 2 بخش است. بخش اول که شرکت در کنکور دکتری روانشناسی وزارت بهداشت یا وزارت علوم می‌ باشد.

بخش دوم شامل مصاحبه‌ی تخصصی دانشگاه پذیرنده با داوطلب کنکور دکتری روانشناسی می‌باشد. در مصاحبه‌ی دکتری چند فاکتور مهم بررسی خواهد شد از جمله: تعداد و کیفیت مقالات، میزان تسلط به مباحث تخصصی رشته، نمره مدرک زبان، اشتیاق به آموزش و یادگیری، اعتماد به نفس و علاقمندی به تحقیق. لازم به ذکر است که طول دوره‌ی تحصیل در مقطع دکتری روانشناسی 6 نیم ترم الی 8 نیم‌ترم تحصیلی میباشد. حال به معرفی رشته‌های مجاز کنکور دکتری روانشناسی می;پردازیم.


نکاتی که داوطلبان تغییر رشته ای باید بدانند

در سال های اخیر، روانشناسی یکی از پرطرفدارترین رشته های به عنوان منتخب داوطلبین برای تغییر رشته ای ها بوده است. باتوجه به ماهیت رشته روانشناسی و تمرکز آن روی انسان و مفاهیم مربوط به روان انسان استقبال داوطلبین جای تعجبی ندارد.

رشته ­ی روانشناسی در مقطع ارشد در دو وزارت علوم و بهداشت دانشجو می­ پذیرد؛ وزارت علوم در گرایش های بالینی، عمومی، تربیتی، روانسنجی، کودکان استثنایی و روانشناسی صنعتی سازمانی پذیرش داشته و وزارت بهداشت صرفا در رشته روانشناسی بالینی در سه گرایش سلامت، کودک و نوجوان و بالینی محض پذیرش داشته است. داوطلبین تغییر رشته ای امکان شرکت در کنکور وزارت بهداشت را ندارند.
لازم به ذکر است که دانشجویان رشته ی مشاوره( غیر فرهنگیان ) تغییر رشته ای محسوب نمی‌­شوند و این افراد می‌­توانند در کنکور وزارت بهداشت نیز شرکت کنند. دانشجویان رشته ی مشاوره فرهنگیان و علوم تربیتی و تمام رشته های دیگر وزارت علوم و بهداشت تغییر رشته ای مجسوب می­شوند.

توجه: در دی ماه سال 1399 طبق گزارش شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، قانونی مبنی بر عدم توانایی شرکت داوطلبین تغییر رشته‌ای کنکور ارشد،در گرایش بالینی وزارت علوم در سال‌های آتی منتشر شد، اما باید بدانید که در سال 1400،قانون منع شرکت رشته‌های مختلف در کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، از سوی سازمان سنجش به طور قطعی لغو شده و همه داوطلبین تغییر رشته‌ای و علاقمند به گرایش بالینی، می‌توانند در کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی وزارت علوم شرکت کنند.

معرفی اجمالی گرایش های پرطرفدار وزارت علوم:

در ابتدا باید توجه نمود که گرایش های مختلف روانشناسی به دلیل حیطه های کاری مختص به خودشان ایجاد شده‌اند، در نتیجه داوطلبین می­‌توانند با مشخص کردن هدف خود از ورود به روانشناسی و حوزه­‌ی کاری آینده خود، گرایش مورد نظرشان را راحت‌تر انتخاب نمایند.

گرایش بالینی برای افرادی توصیه می­‌شود که هدف آنها در نهایت روان درمانگری برای اختلالات روانی می­باشد؛ لذا آسیب شناسی اختلالات و رویکردهای درمان اختلالات از جمله موضوعات مهم و لازم برای این گرایش می­باشد و باید توجه داشت که بازارکار این گرایش در اصل مراجع محور است.
گرایش عمومی در روانشناسی روی مباحث کلی و تئوری و نظریه های بنیادین روانشناسی متمرکز است و مناسب افرادی است که به دنبال پژوهش در حوزه های مختلف و کارهای نظری در رشته ی روانشناسی می­‌باشند. باتوجه به اینکه در این گرایش تا حدی روی مباحث آسیب شناسی و مباحث مختلف از دیگر گرایش های روانشناسی نیز کار
می‌­شود، زمینه ای برای افرادی که تمایل به تغییر گرایش به باقی گرایش های روانشناسی در مقاطع بالاتر را دارند ایجاد می‌­کند.

گرایش تربیتی در هر مکان آموزشی و تحصیلی کاربرد دارد. باتوجه به اینکه در این گرایش، مباحث مربوط به فرایندهای یادگیری و اختلالات یادگیری، مشکلات تمرکز، استعداد های تحصیلی و … مباحثی از این دست بررسی می‌­شوند، لذا برای افرادی که تمایل به کار در محیط های آموزشی، مشاوره تحصیلی و … هستند، گزینه مناسبی است.
رشته‌ی مشاوره در اصل در تمامی گرایش ها مراجع محور می‌­باشد و افرادی که وارد این رشته می­‌شوند با مردم در ارتباط خواهند بود. درصورتی که رشته ی مشاوره و روانشناسی روی یک پیوستار در نظر گرفته شود، روانشناسی به خصوص روانشناسی بالینی با مشکلات و اختلالت حادتری نسبت به مشاوره در ارتباط است. لذا افرادی تمایل به درگیری با مباحث آسیب شناسی های پیشرفته و اختلالات حاد روانی ندارند، بین گرایش بالینی و رشته ی مشاوره می­توانند به رشته‌ی مشاوره  فکرکنند.  

بازار کار روانشناسی برای تغییر رشته ای ها

سوالی که برای بسیاری از داوطلبین تغییر رشته ای ممکن است پیش بیاید این است که آیا رشته روانشناسی بازار کار خوبی دارد یا خیر؟ در پاسخ به این سوال به چند نکته باید توجه نمود؛ رشته روانشناسی رشته ای دیر بازده است و برای ورود به بازار کار در حیطه ی کاری مد نظر خود، تحصیل و تجربه در کنار یکدیگر نیاز است، لذا در بازه ی کوتاه مدت دست یافتنی نمی‌­باشد. همچنین کار در این رشته به صورت مستقل می‌­باشد و به توانمندی فرد به عنوان روانشناس تکیه دارد. برای مثال در کار درمانگری دانش و توانمندی های فرد به عنوان درمانگر، قدرت جذب و نگه داری مراجع از عوامل موثر در پیشرفت کاری فرد است.

افزایش تعداد کلینیک های روانشناسی در سطح شهر نشان دهنده ی استقبال مردم می­‌باشد. افراد توانمند می‌­توانند روی بازار کار این رشته در طولانی مدت حساب باز نمایند ولی طبق صحبت های پیشین هم افراد بسیار موفق و هم افرادی که به جایگاه مورد نظرشان نرسیده اند، در بین این افراد حضور دارند.
درخصوص تغییر رشته ای ها افرادی که قصد دارند به صورت مستقل در کار روان‌درمانگری یا تاسیس کلینیک های روانشناسی اقدام کنند، نیاز به مجوز از سازمان نظام روانشناسی دارند و شرط صلاحیت داشتن برای درخواست مجوز از این سازمان، تحصیل در دو مقطع متوالی در گرایش های روانشناسی می­‌باشد.(یعنی داوطلبین تغییر رشته‌ای که در مقطع ارشد روانشناسی تحصیل می‌کنند، برای دریافت مجوز کار و تاسیس کلینیک باید مقطع دکتری روانشناسی را نیز پشت سر بگذارند).

اما نکته مهم این است که افرادی که مدرک ارشد روانشناسی گرفته اند نیز می‌توانند در کلینیک‌های روانشناسی غیر شخصی،مشغول به فعالیت شوند و برای این کار نیاز به مجوز مستقل ندارند و مدارک دوره های کارگاهی و کارورزی هایی که گذرانده اند نشان‌دهنده صلاحیت افراد برای شروع به کار می‌­باشد. طی دوسال تحصیل در مقطع ارشد، مسلما از افراد انتظار نمی‌­رود که درمانگران ماهری از آب در بیایند و بعد از اتمام مقطع شروع به کار کنند. لذا دانشجویان در طول دوران تحصیل و بعد از آن حیطه تخصصی خود را انتخاب کرده و دوره ها و کارگاه های مختص آن را می­‌گذرانند و بعد از کارورزی در این حیطه، می­توانند اقدام به کار کنند.


تجربه ی یک تغییر رشته ای موفق

زمانی که درگیر تصمیم گیری برای تغییر رشته بودم، وقتی برای مشورت وارد اتاق استاد راهنمایم دکتر وفاییان که در مکانیک خاک دارای قضیه ای به نام خودش است،شدم. اتاق آراسته به تابلوهای نقاشی و زیر میز خود او نیز مجموعه ای تصویر تابلو های مانه و امپرسیونیست ها بود. استاد از من سوال کرد: تو که به علوم انسانی و ادبیات علاقه داری چرا آن ها را به عنوان یک سرگرمی پی نمی گیری؟ و پاسخم این بود که من نمی توانم این ها را در کنار چیزی داشته باشم. برای من ادبیات خود زندگی است.
در قسمت قبل به دغدغه های مادی مربوط به تغییر رشته پرداختیم. اما زمانی که دغدغه های وجودی و رضایت شخصی مطرح باشد باید به دو مورد توجه کنیم. مورد اول برای تمام رشته ها مطرح است. و مورد دوم خاص رشته روانشناسی است.

نخستین مساله این است که می خواهیم رشته مورد نظر را به عنوان یک حرفه و حیطه کاری برای تمام عمر انتخاب کنیم یا صرفا از مطالعه و کند و کاو در این رشته در کنار فعالیت های اصلی خود لذت ببریم؟

 انتخاب اصلی یا فرعی بودن رشته مورد نظر در کنار سایر مواردی که در زندگی به آن می پردازیم نقش مهمی در تصمیم گیری ما دارد. برای مثال فردی که علاقه دارد در زندگی یا برای بهبود روابط خود از آموزه های روانشناسی استفاده کند لازم نیست دست به تغییر رشته بزند بلکه می تواند با شرکت در کارگاه هایی که اساتید این حوزه در رابطه با موضوعات مختلف برگزار می کنند اطلاعاتی جدید و مفیدی بدست آورد و نحوه به کارگیری آن ها در زندگی خود را نیز یاد بگیرد .

یا مادری که علاقه دارد بداند چطور بهتر فرزندان خود را تربیت کند می تواند در کارگاه های فرزند پروری شرکت کند یا از کمک یک مشاور بهره بگیرد. اما شخص دیگری که مثلا از طریق رشته روانشناسی دغدغه کمک به افراد جامعه به طور مستقیم یا درگیر شدن در کار و فعالیت این رشته برای تمام عمر و در یک کلام زندگی کردن با آن رشته را داشته باشد است که لازم است به طور کلی مسیر قبلی خود را عوض کند.

 

پس دقت کنید: شما می توانید به عنوان مهندس، حسابدار، پرستار یا هر شغل دیگری شاغل باشید، و در عین حال که در آن رشته خدمت می کنید و از مزایای مادی و جایگاه اجتماعی آن منتفع می شوید اطلاعات سرشاری در رابطه با روانشناسی داشته باشید، در کارگاه ها شرکت کنید، و حتی از هنرمندان و نویسندگان حمایت کنید
جنبه دوم تصمیم گیری که خاص رشته روانشناسی است. عده ای از افراد بخاطر مشکلات روحی یا مسایلی که در روابط شخصی و اجتماعی خود دارند به رشته روانشناسی روی می آورند. این کار کاملا نادرست است و تنها گره ای به گره های موجود اضافه می کنند. به هر یک از اساتید رشته روانشناسی با هر دیدگاهی که مراجعه کنید شما را از این کار نهی خواهند کرد. فردی که خود دچار مشکل است نمی تواند نه برای خود و نه برای دیگران گره گشا باشد. چاره کار تنها در مراجعه به مشاور یا روانشناس حاذق و بهره بردن از خدمات درمانی است. پس از طی مراحل درمان و بهبودی کامل فرد اگر همچنان تمایل داشت می تواند وارد رشته شده و خود به درمانگری دارای بینش در این رشته تبدیل شود.
اکنون با در نظر گرفتن مواردی که در این سه نوشتار مطرح کردم می توانید به دیدگاهی کلی برای تصمیم گیری درباره تغییر رشته به روانشناسی دست پیدا کنید. در عین حال هر فرد موارد خاص و مخصوص به خود دارد که باید به طور اختصاصی با کمک مشاوران به آن پرداخت، پس این نوشتارها در نهایت صادر کننده حکم قطعی برای هیچ کس نیستند. 

آقای محمد حسین طهرانی
رتبه 32 کنکور ارشد روانشناسی عمومی وزارت علوم
رشته ی مقطع  کارشناسی : مهندسی عمران
موفق باشید